کنترل علفهای هرز در مزارع و باغات همواره یکی از بزرگترین دغدغههای کشاورزان و باغداران است. رشد بیرویه علفهای هرز نه تنها مواد مغذی، آب و نور خورشید را از گیاهان اصلی میرباید، بلکه میتواند به عنوان پناهگاهی برای آفات و بیماریهای گیاهی عمل کند. در میان تمام روشهای مبارزه با این گیاهان مزاحم، استفاده از سموم علفکش سیستمیک به عنوان یک راهکار سریع و مؤثر شناخته میشود.در باغداری نوین استفاده از برنامههای اصولی تغذیه و مصرف انواع کودهای تقویتی تنها زمانی به باردهی حداکثری منجر میشود که با مدیریت هوشمندانه آفات و سمپاشی به موقع با ترکیبات تخصصی مانند سم گلایفوزیت همراه باشد.
در این مقاله به بررسی دقیق و علمی علفکش محبوب گلایفوزیت (که بیشتر با نام تجاری رانداپ شناخته میشود) میپردازیم و به سوالات کلیدی پیرامون مقدار مصرف سم گلایفوزیت برای ۲۰ لیتر اب، نحوه عملکرد، ایمنی باغات و اصول سمپاشی پاسخ میدهیم.
۱. گلایفوزیت چیست و چه کاربردی دارد؟
اگر بپرسید گلایفوزیت چیست و چه کاربردی دارد؟ در پاسخ باید گفت گلایفوزیت یک علفکش غیرانتخابی، سیستمیک و نفوذی است. این سم پس از پاشش روی شاخ و برگ علفهای هرز، توسط اندامهای سبز گیاه جذب شده و از طریق آوندهای آبکش به سیستم ریشهای و غدههای زیرزمینی منتقل میشود.
گلایفوزیت چگونه عمل میکند؟
مکانیزم اثر این علفکش بر پایه اختلال در سنتز اسیدهای آمینه ضروری گیاه است. با متوقف شدن این فرآیند حیاتی، رشد علف هرز متوقف شده و گیاه به مرور از ریشه خشک میشود. از آنجا که گلایفوزیت یک سم عمومی (غیرانتخابی) است، تفاوتی بین علف هرز پهنبرگ، باریکبرگ، درختان یا محصولات زراعی قائل نمیشود و هر بافت سبزی که با آن تماس پیدا کند را از بین میبرد.
۲. مقدار مصرف رانداپ برای ۲۰ لیتر اب و ۱۰۰ لیتر آب
محاسبه صحیح دوز مصرفی، کلید اصلی موفقیت در کنترل علفهای هرز و جلوگیری از هدررفت سرمایه است. دوز استاندارد مصرف علفکش رانداپ (غلظت ۴۱ درصد) به طور معمول ۴ تا ۶ لیتر در هکتار است. با این حال، برای سمپاشهای پشتی و مخازن کوچک، باید محاسبات را بر اساس حجم آب انجام داد.
اصول محاسبه مقدار گلایفوزیت برای ۲۰ لیتر آب
برای سمپاشهای دستی و پشتی ۲۰ لیتری که رایجترین ابزار سمپاشی در باغهای کوچک و حاشیه مزارع هستند، محاسبه دوز بر اساس نوع علفهای هرز انجام میشود:
- برای علفهای هرز یکساله و نازکبرگ: دوز ۲ درصد پیشنهاد میشود. این یعنی ۴۰۰ سیسی (میلیلیتر) سم رانداپ در ۲۰ لیتر آب.
- برای علفهای هرز دائمی، سختجان و پهنبرگ: دوز ۳ درصد مناسبتر است. این مقدار معادل ۶۰۰ سیسی (میلیلیتر) سم رانداپ در ۲۰ لیتر آب است.
مقدار مصرف رانداپ برای ۱۰۰ لیتر اب
در صورتی که از سمپاشهای فرغونی یا تراکتوری با مخازن بزرگتر استفاده میکنید، میزان اختلاط سم به شرح زیر تغییر میکند:
- علفهای هرز معمولی: ۲ لیتر سم رانداپ در ۱۰۰ لیتر آب.
- علفهای هرز سمج و دایمی (مانند مرغ و قیاق): ۳ لیتر سم رانداپ در ۱۰۰ لیتر آب.
۳. بهترین زمان استفاده از سم علف کش گلایفوزیت
برای گرفتن بهترین نتیجه از سمپاشی، انتخاب زمان مناسب بر اساس فاز فیزیولوژیک علف هرز بسیار حیاتی است. بهترین زمان استفاده از سم علف کش گلایفوزیت زمانی است که علفهای هرز در فاز رشد فعال قرار دارند و ارتفاع آنها به حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر رسیده است.
- علفهای هرز یکساله: بهترین زمان سمپاشی قبل از گلدهی و بذردهی است.
- علفهای هرز چندساله: بهترین زمان در اواخر بهار تا اوایل تابستان (در مرحله گلدهی کامل) یا در پاییز قبل از شروع سرمای شدید است. در این زمان، جریان شیره پرورده گیاه به سمت ریشهها حرکت میکند که این امر انتقال سم به اعماق ریشه را تسریع میبخشد.
۴. مدت زمان تاثیر سم علف کش گلایفوزیت
رانداپ یک سم سریعالاثر (تماسی) مانند پاراکوات نیست. بنابراین نباید انتظار داشته باشید علفها فردای سمپاشی زرد شوند. مدت زمان تاثیر سم علف کش به عوامل محیطی نظیر دما و رطوبت بستگی دارد:
- علائم اولیه زردی و پژمردگی معمولاً ۷ تا ۱۰ روز پس از سمپاشی در علفهای یکساله ظاهر میشود.
- نابودی کامل ریشهها و قهوهای شدن کل اندامهای علفهای هرز دایمی ممکن است ۱۴ تا ۲۱ روز به طول بینجامد.
۵. تاثیر سم رانداپ بر درختان و پاسخ به دغدغههای باغداران
بسیاری از کشاورزان نگران این هستند که ایا سم علف کش برای درخت ضرر دارد یا در بدترین حالت، آیا سم علف کش درخت را خشک میکند؟
پاسخ صریح این است: بله، رانداپ میتواند برای درختان بسیار مضر باشد و حتی آنها را خشک کند.
تأثیر سم رانداپ بر درختان چگونه رخ میدهد؟
- تماس مستقیم با پاجوشها: پاجوشهای پای درخت دارای بافت سبز و جوانی هستند که مسیر مستقیمی به ریشه اصلی درخت دارند. اگر رانداپ روی پاجوشها پاشیده شود، سم مستقیماً به ریشه اصلی انتقال یافته و سبب تضعیف یا مرگ درخت میشود.
- جذب از طریق تنه جوان: پوست درختان جوان (زیر ۳ تا ۴ سال) نازک و سبز است و میتواند سم را جذب کند.
- بادبردگی (دریفت): بادهای ناگهانی در حین سمپاشی میتوانند ذرات سم را روی برگهای پایینی درختان میوه هدایت کنند که منجر به مسمومیت شدید درخت میشود.
نکته کلیدی: رانداپ از طریق پوست درختان مسن و چوبیشده (که فاقد بافت سبز هستند) یا از طریق خاک جذب نمیشود، زیرا این سم به محض برخورد با ذرات رس خاک، غیرفعال میگردد. بنابراین خطر اصلی متوجه برگها، پاجوشها و پوست تنههای جوان است.
۶. نحوه استفاده از علف کش رانداپ برای کسب بهترین نتایج
برای بالا بردن کارایی سم و جلوگیری از خطرات جانبی، نحوه استفاده از علف کش رانداپ باید بر اساس اصول فنی زیر باشد:
1.تنظیم اسیدیته آب:گام اول.
آبهای سنگین و قلیایی کارایی گلایفوزیت را کاهش میدهند. ابتدا با افزودن سولفات آمونیوم به آب، pH آب را به حدود ۵ تا ۵.۵ برسانید.
2.افزودن سم به مخزن:گام دوم.
مقدار مشخص شده سم (مثلاً ۵۰۰ سیسی برای مخزن ۲۰ لیتری) را به مخزن نیمه پر سمپاش اضافه کرده و سپس بقیه آب را اضافه کنید و خوب هم بزنید.
3.نصب نازل مناسب:گام سوم.
از نازلهای بادبزنی (T-jet) استفاده کنید که سم را به صورت قطرات درشتتر پخش میکنند. این کار احتمال بادبردگی سم به سمت درختان را کاهش میدهد.
4.سمپاشی موضعی و دقیق:گام چهارم.
سمپاشی را در جهت باد و با ارتفاع کم (نزدیک به زمین) انجام دهید. حتماً از شیلد یا کلاهک محافظ نازل استفاده کنید تا سم فقط به علفهای هرز برخورد کند.
۷. نکات فنی کاربرد، مخلوطپذیری و افزودنیها
- استفاده بیشتر، همیشه بهتر نیست! افزایش بیش از حد دوز سم نه تنها علفهای هرز را بهتر کنترل نمیکند، بلکه سبب سوختگی سریع برگها در همان ساعات اولیه شده و مانع از حرکت سم به سمت ریشهها میشود. در نتیجه علف هرز پس از مدتی دوباره سبز خواهد شد.
- مخلوطپذیری: گلایفوزیت را هرگز با علفکشهای هورمونی (مانند توفوردی) اختلاط نکنید زیرا اثر یکدیگر را خنثی میکنند. بهترین افزودنی برای رانداپ، سولفات آمونیوم (به میزان ۱ تا ۲ درصد وزن آب) است که جذب سم را تا دو برابر افزایش میدهد.
- تاثیر بارندگی: بارندگی تا ۶ ساعت پس از سمپاشی، سم را از روی برگها شسته و اثر آن را از بین میبرد. ترجیحاً زمانی سمپاشی کنید که تا ۲۴ ساعت آینده بارشی در پیش نباشد.
- مقابله با علفهای هرز مشکلساز: برای علفهای هرز مقاوم مانند پیچک صحرایی یا اویارسلام، تلفیق فیزیکی (شخم سطحی پس از زرد شدن کامل علفها) با سمپاشی رانداپ بهترین راهکار است.
جدول راهنمای سریع دوزهای اختلاط سم رانداپ (گلایفوزیت)
| حجم آب سمپاش | دوز سم برای علفهای یکساله (ضعیف) | دوز سم برای علفهای چندساله (قوی) | بهترین افزودنی کمکی |
| ۲۰ لیتر آب (پشتی) | ۴۰۰ میلیلیتر (سیسی) | ۶۰۰ میلیلیتر (سیسی) | ۲۰۰ گرم سولفات آمونیوم |
| ۱۰۰ لیتر آب (فرغونی) | ۲ لیتر | ۳ لیتر | ۱ کیلوگرم سولفات آمونیوم |
| ۴۰۰ لیتر آب (تراکتوری) | ۸ لیتر | ۱۲ لیتر | ۴ کیلوگرم سولفات آمونیوم |
۱. آیا بارندگی بلافاصله بعد از سمپاشی اثر رانداپ را از بین میبرد؟
بله، گلایفوزیت برای جذب کامل به برگها نیاز به حداقل ۶ ساعت زمان بدون بارندگی دارد. در صورت وقوع باران زودتر از این زمان، سمپاشی باید تکرار شود.
۲. چطور بفهمیم سم رانداپ روی علف هرز اثر کرده است؟
نشانه اولیه اثر سم، تغییر رنگ تدریجی برگها از سبز تیره به زرد روشن و سپس قهوهای شدن و خشکیدگی کامل ساقه و ریشه در طول ۲ تا ۳ هفته است.
۳. آیا علفکش رانداپ خاک باغ را برای کاشت محصولات بعدی خراب میکند؟
خیر، گلایفوزیت به محض تماس با خاک توسط ذرات رس جذب و غیرفعال میشود و توسط میکروارگانیسمهای خاک تجزیه میگردد؛ بنابراین هیچ اثر ماندگاری در خاک برای کشتهای بعدی ندارد.
۴. برای خشک کردن علفهای هرز پاشیدن سم روی تنه مسن درختان مشکلی ایجاد میکند؟
خیر، پوست تنه چوبی و قهوهای درختان مسن توانایی جذب سم را ندارد؛ اما از پاشیدن سم روی شاخهها، برگهای پایینی، تنه درختان جوان و به خصوص پاجوشها باید به شدت خودداری کنید.
۵. چه کار کنیم تا سم رانداپ علفهای هرز سختجانی مثل پیچک را بهتر نابود کند؟
کافی است به ازای هر ۲۰ لیتر آب، حدود ۲۰۰ گرم کود سولفات آمونیوم پودری به مخزن اضافه کنید تا جذب سم در برگهای مومی شکل پیچک چندین برابر شود.
منابع
کارشناسان کشاورزی
سایت تتاکو
بدون نظر