کنترل علفهای هرز در باغات، مزارع و حاشیه زمینهای کشاورزی یکی از خستهکنندهترین بخشهای نگهداری از زمین است. در میان ابزارهای مختلف شیمیایی، سم رانداپ (با نام عمومی گلایفوزیت) به عنوان یکی از قویترین علفکشهای سیستمیک دنیا شناخته میشود. این سم با نفوذ به بافتهای سبز گیاه، به سمت ریشهها حرکت کرده و علفهای هرز دائمی و پهنبرگ را به طور کامل خشک میکند.برای دستیابی به بالاترین میزان باردهی و افزایش اثربخشی انواع کود در خاک، مهار علفهای هرز با استفاده از سم رانداپ نقشی حیاتی در جلوگیری از هدررفت منابع غذایی باغ و مزرعه ایفا میکند.
یکی از متداولترین ابزارها برای سمپاشیهای موضعی و لکهای در ابعاد کوچک، سمپاشهای پشتی ۲۰ لیتری هستند. در این مقاله تخصصی، مقدار مصرف رانداپ برای ۲۰ لیتر اب، اصول رقیقسازی، زمانبندی طلایی و خطرات احتمالی آن برای درختان را پایش و بررسی میکنیم.
بخش اول: محاسبه دقیق مقدار مصرف رانداپ برای ۲۰ لیتر اب
میزان اختلاط سم با آب کاملاً به نوع علفهای هرز (نازکبرگ، پهنبرگ، یکساله یا چندساله) و شدت تراکم آنها بستگی دارد. فرمولاسیون استاندارد رانداپ موجود در بازار ایران معمولاً حاوی ۴۱ درصد ماده موثره گلایفوزیت است.
دوزهای مصرفی استاندارد برای سمپاش پشتی (۲۰ لیتری)
- علفهای هرز یکساله و نرم (جوان): ۱ تا ۱.۵ درصد حجم آب
- مقدار سم: ۲۰۰ تا ۳۰۰ سیسی (میلیلیتر) رانداپ در ۲۰ لیتر آب.
- علفهای هرز چندساله، سخت و پهنبرگ (مانند مرغ یا قیاق): ۲ درصد حجم آب
- مقدار سم: ۴۰۰ سیسی (میلیلیتر) رانداپ در ۲۰ لیتر آب.
- علفهای هرز بسیار خشن و بوتههای نیمهچوبی: ۳ درصد حجم آب
- مقدار سم: ۶۰۰ سیسی (میلیلیتر) رانداپ در ۲۰ لیتر آب.
بخش دوم: راهنمای رقیقسازی رانداپ در حجمهای مختلف
بسته به وسعت پروژه سمپاشی، ممکن است نیاز به حجمهای متفاوتی از محلول آماده داشته باشید. در ادامه، نسبتهای استاندارد آب و سم را پایش میکنیم:
مقدار مصرف رانداپ برای ۱۰۰ لیتر اب
برای کارهای نیمهصنعتی و مخازن بزرگتر، نسبتهای زیر اعمال میشود:
- برای علفهای هرز معمولی: ۲ لیتر سم رانداپ در ۱۰۰ لیتر آب (محلول ۲ درصد).
- برای علفهای هرز بسیار سختجان: ۳ لیتر سم رانداپ در ۱۰۰ لیتر آب (محلول ۳ درصد).
یک لیتر گلایفوزیت در چند لیتر آب؟
برای درک بهتر نسبتها، اگر یک بطری یک لیتری سم گلایفوزیت در اختیار دارید:
- برای تهیه محلول ۲ درصد (دوز استاندارد باغات): ۱ لیتر سم را در ۵۰ لیتر آب حل کنید.
- برای تهیه محلول ۳ درصد (دوز قوی): ۱ لیتر سم را در ۳۳ لیتر آب حل کنید.
بخش سوم: تاثیر سم رانداپ بر درختان و گیاهان اصلی
یکی از دغدغههای اصلی باغداران این است که ایا سم علف کش برای درخت ضرر دارد یا خیر؟
تاثیر سم رانداپ بر درختان
پاسخ کوتاه این است: بله، رانداپ یک سم غیرانتخابی (عمومی) است. این سم تفاوت میان علف هرز و درخت میوه را متوجه نمیشود. هر بخش سبزی از درخت که به این سم آغشته شود، آن را جذب کرده و به کل سیستم گیاه منتقل میکند.
- جذب از طریق برگ و پاجوش: اگر باد سم را به سمت برگهای پایینی درخت هدایت کند یا سم روی پاجوشهای چسبیده به تنه درخت پاشیده شود، سم به ریشه درخت منتقل شده و سبب زردی، ضعف شدید، چروکیدگی برگها و حتی خشک شدن تدریجی درخت میشود.
- پوست درختان جوان: تنه درختان جوان (زیر ۳ تا ۴ سال) که هنوز چوبی و تیره نشده و پوست نازک و سبزی دارند، به شدت در برابر جذب مستقیم رانداپ آسیبپذیر است.
- جذب ریشهای: خوشبختانه رانداپ پس از برخورد با خاک به سرعت به ذرات رس میچسبد و غیرفعال میشود؛ بنابراین جذب ریشهای ناچیزی دارد. اما تجمع مکرر آن ممکن است به میکروارگانیسمهای مفید خاک آسیب بزند.
بخش چهارم: نحوه استفاده از علف کش رانداپ و نکات سمپاشی
برای دستیابی به حداکثر کارایی و جلوگیری از خسارت به درختان، رعایت اصول نحوه استفاده از علف کش رانداپ الزامی است:
- استفاده از محافظ (شیلد) روی نازل: هنگام سمپاشی پای درختان، حتماً از کلاهک هود یا شیلد روی نازل استفاده کنید تا از پخش شدن ذرات سم به اطراف جلوگیری شود.
- قطع پاجوشها قبل از سمپاشی: تمام پاجوشهای سبز پای درخت را قبل از آغاز عملیات قطع کنید و اجازه دهید محل زخم آنها خشک شود تا سم را جذب نکنند.
- تنظیم فشار سمپاش: فشار سمپاش را پایین نگه دارید تا سم به صورت قطرات درشت خارج شود، نه مه و غبار؛ زیرا ذرات غبار به راحتی با باد جابهجا میشوند.
- تعدیل سختی آب: رانداپ در آبهای سخت (حاوی کلسیم و منیزیم بالا) کارایی خود را از دست میدهد. افزودن مقدار کمی سولفات آمونیوم (حدود ۵۰ گرم برای ۲۰ لیتر آب) قبل از اضافه کردن سم، سختی آب را گرفته و جذب رانداپ را تا دو برابر افزایش میدهد.
بخش پنجم: بهترین زمان استفاده از سم علف کش گلایفوزیت
زمان استفاده از گلایفوزیت
رانداپ زمانی بیشترین تاثیر را دارد که شیره گیاهی علفهای هرز فعال باشد تا سم را به سمت ریشهها هدایت کند. بهترین زمان استفاده از سم علف کش گلایفوزیت به شرح زیر است:
- مرحله رشد کامل علف هرز: زمانی که علف هرز به اندازه کافی برگ تولید کرده (قبل از به گل رفتن) تا بیشترین سطح جذب سم را داشته باشد.
- ساعات خنک روز: صبح زود (پس از خشک شدن شبنم) یا اواخر عصر که گیاه تحت تنش گرما نیست و روزنههای برگ باز هستند.
- فصل پاییز (برای علفهای دائمی): در اواخر تابستان و پاییز، حرکت شیره گیاهی به سمت ریشهها است؛ بنابراین سم به شکل بسیار موثرتری ریشه علفهای هرز دائمی را نابود میکند.
زمان تأثیر سم علف کش گلایفوزیت
رانداپ یک سم کندسوز است. زمان تأثیر سم علف کش گلایفوزیت بسته به دمای هوا و نوع علف هرز، بین ۷ تا ۱۰ روز پس از سمپاشی آغاز میشود و زردی کامل و خشک شدن ریشه ممکن است ۲ تا ۳ هفته زمان ببرد. بنابراین نباید بلافاصله اقدام به شخم زدن یا چیدن علفها کرد.
بخش ششم: جدول نسبت آب، سم و کود مصرفی در سمپاشیها
| حجم آب مصرفی | دوز سبک (علفهای یکساله) | دوز استاندارد (علفهای چندساله) | افزودنی مکمل (سولفات آمونیوم) | کاربرد اصلی |
| ۲۰ لیتر آب | ۲۰۰ سیسی | ۴۰۰ سیسی | ۵۰ گرم | باغچهها و لکهگیری موضعی |
| ۱۰۰ لیتر آب | ۱ لیتر | ۲ لیتر | ۲۵۰ گرم | مزارع کوچک و حاشیه کانالها |
| ۴۰۰ لیتر آب | ۴ لیتر | ۸ لیتر | ۱ کیلوگرم | تانکرهای بزرگ چرخدار |
جمعبندی و پایش نهایی
سم رانداپ (گلایفوزیت) ابزاری بینظیر برای پاکسازی زمین از علفهای هرز سختجان است، به شرطی که دوزهای مصرفی (مانند ۴۰۰ سیسی در ۲۰ لیتر آب) به دقت رعایت شوند. به یاد داشته باشید که این سم برای درختان باغ شما به شدت خطرناک است؛ بنابراین هرگز در روزهای بادخیز سمپاشی نکنید، تنه درختان جوان را بپوشانید و همواره از شیلد محافظ نازل استفاده کنید. نوسان قیمت سم گلایفوزیت در بازار معمولاً به کشور سازنده و برند تولیدکننده بستگی دارد، اما تهیه برندهای ثبتشده و معتبر تضمینکننده خلوص ۴۱ درصدی ماده موثره خواهد بود.
۱. چند ساعت پس از مصرف رانداپ بارندگی باعث شستشوی سم میشود؟
رانداپ برای جذب کامل به ۶ ساعت زمان بدون بارندگی نیاز دارد. اگر زودتر از این زمان باران ببارد، بخش عمده سم شسته شده و کارایی آن به شدت کاهش مییابد.
۲. آیا میتوان رانداپ را با سم پاراکوات مخلوط کرد؟
خیر، پاراکوات یک سم تماسی و سریعالاثر است که برگ را فوراً میسوزاند. مخلوط کردن این دو با هم مانع از حرکت سیستمیک رانداپ به سمت ریشهها شده و اثر رانداپ را کاملاً خنثی میکند.
۳. آیا رانداپ علفهای هرزی که هنوز سبز نشدهاند را هم نابود میکند؟
خیر، رانداپ از طریق برگهای سبز جذب میشود و هیچ اثری روی بذر علفهای هرز موجود در خاک یا علفهایی که هنوز جوانه نزدهاند ندارد.
۴. اگر به اشتباه مقداری سم روی برگ درخت پاشید، چه باید کرد؟
باید بلافاصله (ظرف چند دقیقه اول) شاخه یا برگ آلوده درخت را با آب تمیز شستشو دهید و یا در صورت امکان، آن شاخه آلوده را فوراً با قیچی هرس قطع کنید تا مانع از حرکت سم به سمت تنه و ریشه اصلی شوید.
۵. ماندگاری سم رانداپ در خاک چقدر است؟
نیمهعمر رانداپ در خاک بسیار کوتاه است و معمولاً ظرف چند روز توسط میکروارگانیسمهای خاک تجزیه میشود؛ بنابراین پس از چند روز میتوان در زمین سمپاشی شده اقدام به کاشت محصول جدید کرد.
منابع
کارشناسان کشاورزی
سایت تتاکو
بدون نظر