کشاورز آیندهنگر، آیا تا به حال کود پلیت مرغی را در زمان نامناسبی به مزرعه دادهاید و به جای رشد، شاهد سوختگی ریشهها یا هدر رفت بخش زیادی از نیتروژن بودهاید؟ دانستن بهترین زمان مصرف کود مرغی میتواند کارایی این کود آلی را ۴۰ درصد افزایش داده و نیاز شما به کودهای شیمیایی گرانقیمت را به حداقل برساند. با توجه به فقر شدید ماده آلی در خاکهای ایران، استفاده از کودهای آلی به شکل پلیت شده، یکی از هوشمندانهترین روشها برای احیای خاک و تضمین سلامت گیاه است. در این مقاله، تمامی جزئیات از خواص کود مرغی تا نحوه مصرف کود مرغی برای محصولات مختلف را بررسی میکنیم.
کود مرغی چیست و چرا باید از نوع پلیت شده استفاده کرد؟
در پاسخ به این سوال که کود مرغی چیست، باید گفت این کود غنیترین نوع کود حیوانی از نظر نیتروژن، فسفر و پتاسیم است. اما استفاده از کود مرغی خام به دلیل بوی تند، وجود بذر علف هرز، لارو حشرات و پاتوژنهای بیماریزا، خطرات زیادی دارد.
کود پلیت مرغی محصولی است که طی فرآیندهای حرارتی و فشاری، کاملاً ضدعفونی شده و به شکل استوانههای کوچک (پلت) درآمده است. این فرآیند باعث میشود:
- تمام بذور علف هرز و عوامل بیماریزا از بین بروند.
- بوی نامطبوع کود حذف شود.
- استفاده از آن با دستگاههای کودپاش امکانپذیر گردد.
- عناصر غذایی به صورت تدریجی (آهسته رها) در اختیار گیاه قرار گیرند.
انواع کود مرغی در بازار
کودهای مرغی بر اساس شیوه نگهداری و فرآوری به دستههای مختلفی تقسیم میشوند:
۱. کود بستر (گوشتی): حاوی فضولات و لاشه (کاه یا خاکاره) است که کربن بالایی دارد.
۲. کود قفسی (تخمگذار): فاقد مواد بستر بوده و غلظت عناصر غذایی در آن بسیار بالاست.
۳. کود پلیت شده: که از ترکیب موارد بالا و غنیسازی با عناصر میکرو و هیومیک اسید تولید میشود. محصولات تتاکو در این دسته قرار میگیرند که به عنوان بهترین کود پلیت مرغی شناخته میشوند.
خواص کود مرغی و تأثیر آن بر سلامت خاک
خواص کود مرغی فراتر از تأمین عناصر ماکرو است:
- بهبود ساختار فیزیکی: افزایش تخلخل خاک و نفوذ بهتر ریشه.
- افزایش ظرفیت نگهداری آب: ماده آلی موجود در پلیت مرغی مانند اسفنج عمل کرده و نیاز به آبیاری را کاهش میدهد.
- تحریک جمعیت میکروبی: میکروارگانیسمهای مفید خاک با مصرف ماده آلی کود، تکثیر شده و حلالیت سایر عناصر را بالا میبرند.
- تعدیل پیاچ خاک: با تولید اسیدهای آلی ضعیف در حین تجزیه، به جذب بهتر آهن و روی کمک میکند.
بهترین زمان مصرف کود مرغی برای محصولات مختلف
ماهیت آهسته رها بودن این کود حکم میکند که آن را زودتر از زمان نیاز شدید گیاه در دسترس خاک قرار دهیم.
۱. درختان میوه (پسته، مرکبات، انگور)
بهترین زمان مصرف کود مرغی برای باغات، فصل خواب گیاه (از آذر تا بهمن ماه) است.
- دلیل: کود پلیت برای تجزیه کامل و آزادسازی نیتروژن نیاز به زمان و رطوبت کافی دارد. استفاده در زمستان باعث میشود عناصر دقیقاً همزمان با بیداری ریشهها در بهار، آماده جذب باشند.
- بهترین زمان مصرف کود مرغی برای درخت انگور: در تاکستانها، استفاده از پلیت مرغی در اواخر پاییز باعث تقویت چوب و افزایش تعداد خوشهها در فصل بعد میشود.
۲. مزارع زراعی (گندم، جو، سیبزمینی)
در مزارع، بهترین زمان مصرف کود مرغی مرحله آمادهسازی زمین (پیش از کاشت) است.
- دلیل: پلیت مرغی باید با لایه بالایی خاک مخلوط و آبیاری شود تا از سوختگی بذر جلوگیری گردد. حداقل ۲ هفته فاصله بین مصرف کود و کاشت بذر الزامی است.
مقدار مصرف کود پلت مرغی؛ دوزهای دقیق میدانی
تعیین میزان مصرف کود پلیت مرغی باید بر اساس آنالیز خاک باشد، اما دوزهای عمومی تتاکو به شرح زیر است:
الف) باغات و درختان (کیلوگرم برای هر درخت در روش چالکود)
| نوع محصول | سن درخت | مقدار مصرف (کیلوگرم) | نکته کلیدی |
| درختان جوان | ۱ تا ۵ سال | ۰.۵ تا ۲ | مصرف به صورت حلقوی در سایهانداز |
| درختان بالغ | ۶ تا ۱۵ سال | ۳ تا ۶ | استفاده در چالکود پاییزی |
| پسته و انار | بالغ و پربار | ۴ تا ۸ | به دلیل نیاز بالای ماده آلی |
ب) مزارع و صیفیجات (کیلوگرم در هکتار در روش پخش سطحی)
| نوع محصول | مقدار مصرف (کیلوگرم در هکتار) | زمان مصرف |
| گندم و جو | ۷۵۰ تا ۱۲۰۰ | قبل از کاشت (آبان و آذر) |
| ذرت و یونجه | ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ | قبل از کاشت یا پس از آخرین چین |
| گوجه و خیار | ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ | ۱۰ روز قبل از انتقال نشا |
| سیبزمینی | ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ | قبل از کاشت غدهها |
نحوه مصرف کود مرغی برای حداکثر کارایی
نحوه مصرف کود مرغی به اندازه زمان آن اهمیت دارد. دو روش اصلی عبارتند از:
۱. روش چالکود (ویژه باغات)
بهترین روش برای اطمینان از قرارگیری کود در ناحیه ریشه فعال و جلوگیری از تبخیر نیتروژن است. چالهها باید در محل سایهانداز درخت و با عمق ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر حفر شوند. چاله با مخلوط پلیت مرغی، گوگرد و هیومیک اسید پر میشود.
۲. روش پخش سطحی و زیر خاک کردن (ویژه مزارع)
کود را به طور یکنواخت پخش کرده و بلافاصله با گاوآهن یا دیسک به عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتری منتقل کنید. انجام یک آبیاری سنگین پس از این مرحله برای فعالسازی فرآیند تجزیه ضروری است.
مزایا و معایب کود مرغی
شناخت مزایا و معایب کود مرغی به مدیریت بهتر مزرعه کمک میکند:
مزایا:
- قیمت مناسب نسبت به کودهای شیمیایی.
- اصلاح بلندمدت ساختار خاک.
- دارا بودن طیف وسیعی از عناصر ماکرو و میکرو.
معایب پلت مرغی (در صورت استفاده نادرست):
- شوری بالا: مصرف بیش از حد میتواند هدایت الکتریکی خاک را بالا ببرد.
- تجمع مس و روی: در صورت مصرف مداوم و بیش از حد در سالهای متوالی.
- تصعید آمونیاک: اگر کود روی سطح خاک بماند و زیر خاک نشود، بخش بزرگی از نیتروژن آن به صورت گاز هدر میرود.
تأثیر زمانبندی بر جذب عناصر NPK
زمان مصرف مستقیماً بر آزاد شدن عناصر تأثیر میگذارد:
- نیتروژن (N): نیتروژن آلی در زمستان توسط میکروارگانیسمها معدنی شده و در بهار به فرم نیترات (قابل جذب) در میآید.
- فسفر و پتاسیم (P & K): این عناصر حرکت کمی دارند. قرار دادن آنها در خاک طی فصل زمستان باعث میشود در زمان اوج نیاز گیاه در بهار، در منطقه ریشه در دسترس باشند. برای تقویت بیشتر میتوان پلیت مرغی را با کودهایی مثل ۵۰-۰-۰ (سولفات پتاسیم) ترکیب کرد.
تجربه کشاورزان ایران و اقلیمهای مختلف
تنظیم زمان مصرف با اقلیم منطقه حیاتی است:
- مناطق گرمسیر (مانند کرمان): به دلیل زمستانهای کوتاه، بهتر است مصرف پلیت مرغی در آذرماه نهایی شود تا زمان کافی برای تجزیه داشته باشد.
- شالیزارها (گیلان و مازندران): پلیت مرغی باید دقیقاً قبل از نشاکاری و در مرحله گلخرابی زیر خاک شود.
- مناطق سردسیر: مصرف در اواخر پاییز توصیه میشود تا سرمای زمستان و رطوبت برف، باعث آزادسازی تدریجی عناصر شود.
۱. آیا میتوان پلیت مرغی را به صورت سرک در تابستان استفاده کرد؟
خیر، نحوه مصرف کود مرغی نباید به صورت سرک در تابستان باشد. گرمای زیاد باعث سوختگی ریشه و هدررفت شدید نیتروژن میشود. برای تابستان از کودهای محلول مانند ۲۰-۲۰-۲۰ استفاده کنید.
۲. بهترین زمان مصرف کود مرغی برای زعفران چه موقع است؟
بهترین زمان، قبل از کاشت پیازها و همچنین در مرحله “سول” (تغذیه زمستانه) در اواخر پاییز به صورت زیرخاکی است.
۳. آخرین زمان مصرف کود مرغی در باغات چه موقع است؟
آخرین مهلت قابل قبول، اوایل اسفندماه (قبل از متورم شدن جوانهها) است؛ به شرطی که بلافاصله آبیاری انجام شود.
۴. قیمت کود مرغی پلیت شده ۲۵ کیلو بر چه اساسی تعیین میشود؟
قیمت کود مرغی پلیت شده ۲۵ کیلو به درصد ماده آلی، میزان غنیسازی با هیومیک اسید و برند تولیدکننده بستگی دارد. تتاکو با ارائه قیمت رقابتی، کیفیت صادراتی را تضمین میکند.
۵. معایب پلت مرغی در خاکهای شور چیست؟
در خاکهای شور، مصرف دوزهای بالای پلیت مرغی میتواند تنش شوری را تشدید کند. در این خاکها باید مقدار مصرف را کاهش داده و همراه با آن از گچ کشاورزی یا اسید ملایم استفاده کرد.
نتیجهگیری؛ برداشتی پایدار با محصولات تتاکو
تغذیه هوشمندانه با بهترین کود پلیت مرغی، یعنی احترام به سلامت خاک و آینده مزرعه. با رعایت بهترین زمان مصرف کود مرغی و دوزهای پیشنهادی، نه تنها هزینههای خرید کود شیمیایی را کاهش میدهید، بلکه محصولی با کیفیتتر و مقاومتر به تنشها تولید خواهید کرد. شرکت آباد بایر جام سید با برند تتاکو، آماده ارائه مشاورههای تخصصی برای تنظیم برنامه کودی اختصاصی شماست.
برای استعلام قیمت و دریافت مشاوره رایگان، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.
منابع
کارشناسان کشاورزی
سایت تتاکو
بدون نظر