کشت خیار گلخانهای یکی از پردرآمدترین، سریعترین و در عین حال حساسترین حوزههای باغبانی و گلخانهداری به شمار میرود. خیار به دلیل سرعت رشد فوقالعاده بالا و دوره باردهی طولانی، به تغذیهای هوشمندانه، منظم و کاملاً علمی نیاز دارد. در محیط کنترلشده گلخانه، کوچکترین کمبود یا بیشبود عناصر غذایی میتواند مستقیماً بر رشد بوته، کیفیت میوه، فرم ظاهری (جلوگیری از کج شدن یا دوکی شدن میوهها) و در نهایت سودآوری گلخانهدار تاثیر بگذارد.
بسیاری از تولیدکنندگان و گلخانهداران همواره با این سوالات کلیدی مواجه هستند که بهترین کود برای رشد سریع خیار چیست؟، برای باردهی خیار چه باید کرد و نحوه مصرف کود برای رشد بوته خیار چگونه است تا بدون صدمه به سلامت بوته، به حداکثر تناژ برداشت دست یافت؟
در این مقاله بسیار جامع، تخصصی و کامل، تمام ابعاد تغذیه خیار گلخانهای و زمینی، معرفی انواع کود برای رشد بوته خیار، اصول بهترین کود برای باردهی خیار سبز، بررسی جدول مقدار مصرف کود افزایش باردهی خیار، فواید و خطرات کود اوره برای خیار و راهکارهای عملی افزایش سرعت رشد و باردهی را به طور کامل تشریح میکنیم.
چرا تغذیه خیار گلخانهای حساس و حائز اهمیت است؟
خیار گیاهی است که دارای سیستم ریشهای نسبتاً سطحی اما بسیار فعال است. در محیط گلخانه که بوتهها به صورت عمودی و داربستی تربیت میشوند، تراکم کشت بالا بوده و فواصل آبیاری و کوددهی بسیار کوتاه است. بوته خیار گلخانهای (بهویژه ارقام پارتنوکارپیک یا خودبارور) همزمان با رشد رویشی (افزایش ارتفاع ساقه و تولید برگ جدید)، در هر گره چندین گل و میوه تولید میکند.
این همزمانی رشد رویشی و زناشویی، فشار تغذیهای بسیار سنگینی به گیاه وارد میسازد. اگر عناصر غذایی متناسب با سن بوته و نیاز فیزیولوژیک آن تامین نشود، بوته دچار ریزش گل، توقف رشد ساقه اصلی، باریک شدن میوهها، کج شدن خیارها و پیری زودرس خواهد شد. بنابراین، دستیابی به بهترین کود برای باردهی خیار گلخانه ای نیازمند شناخت کالبدی نیازمندیهای این گیاه است.
خیار برای افزایش باردهی نیاز به چه کود هایی دارد ؟

بوته خیار برای طی کردن کامل چرخه زندگی خود به ۱۶ عنصر ضروری نیاز دارد. این عناصر بر اساس مقدار مورد نیاز گیاه به دو دسته عناصر پرمصرف (ماکرو) و عناصر کممصرف (میکرو) تقسیم میشوند:
۱. نیتروژن (ازوت)؛ محرک رشد خضری و بوتهسازی
نیتروژن عنصر ساختاری اصلی در فتوسنتز، کلروفیلسازی و ساخت پروتئینهای گیاهی است.
- نقش در خیار: نیتروژن باعث افزایش سرعت رشد ساقه اصلی، ایجاد برگهای پهن و سبز تیره، و توانایی بوته در نگه داشتن بار سنگین میوه میشود.
- علائم کمبود: زرد شدن برگهای قدیمی، باریک شدن ساقه، توقف رشد بوته و کوتاه شدن میوهها.
- علائم بیشبود: علفی شدن بوته، نازک شدن ساقه، افزایش فاصله گرهها، حساسیت شدید به بیماریهای قارچی و ریزش گلها.
۲. فسفر؛ کلید توسعه ریشه و انرژی سلولی
فسفر عنصر اصلی در فرآیندهای انتقال انرژی (ATP) و توسعه ساختار ریشه است.
- نقش در خیار: در ابتدای کشت نشاء، فسفر باعث گسترش عمیق ریشهها در خاک شده و بستر را برای جذب سایر عناصر آماده میسازد. همچنین در شکلگیری گلها نقش اساسی دارد.
- علائم کمبود: بنفش یا ارغوانی شدن برگهای زیرین، ضعیف بودن ریشهها و کندی شدید رشد اولیه.
۳. پتاسیم؛ معجزه کیفیت، وزنگیری و راست شدن میوه
پتاسیم بدون شک حیاتیترین عنصر در فاز باردهی خیار است.
- نقش در خیار: پتاسیم مسئول تنظیم فشار اسمزی سلولها، باز و بسته شدن روزنهها، انتقال قندها از برگ به میوه، و پر شدن حجمی خیار است. مصرف بهینه پتاسیم از کج شدن خیار جلوگیر کرده و پوست میوه را شفاف و بازارپسند میکند.
- علائم کمبود: سوختگی و زردی حاشیه برگهای مسنتر، کج شدن و نوکباریک شدن میوهها (عارضه دوکی شدن)، و کاهش شدید ماندگاری پس از برداشت.
۴. کلسیم؛ دیواره محکم و منع پوسیدگی گلگاه
کلسیم عنصر ساختاری دیواره سلولی است و حرکت آن در گیاه کند میباشد.
- نقش در خیار: کلسیم باعث استحکام ساقه، مقاومت میوه در برابر ضربه و حملونقل، و منع پدیده پوسیدگی گلگاه خیار میشود. همچنین از سوختگی حاشیه برگهای جوان جلوگیری میکند.
۵. عناصر کممصرف (روی، بور، آهن، منگنز، مس و مولیبدن)
اگرچه گیاه به مقدار کمی به این عناصر نیاز دارد، اما کمبود آنها رشد را کاملاً متوقف میسازد:
- روی و بور: تقویتکننده گردهافشانی، تقسیم سلولی و انتقال کلسیم.
- آهن و منگنز: حفظ سبزی برگها و جلوگیری از کلروز و زردی بین رگبرگی.
معرفی انواع کود مناسب برای رشد بوته خیار
برای دستیابی به بیشترین راندامان، باید از ترکیبی هوشمندانه از کودهای ارگانیک، اصلاحکنندههای خاک و کودهای شیمیایی خالص استفاده شود:
۱. اسید هیومیک و اسید فولویک (کود معجزه گر خیار)

در پاسخ به این که کود معجزه گر خیار چیست، اکثر کارشناسان ارشد باغبانی به اسید هیومیک اشاره میکنند.
- دلایل اهمیت: اسید هیومیک یک کود شیمیایی نیست، بلکه یک اصلاحکننده ارگانیک بستر است. این ترکیب ظرفیت تبادل کاتیونی خاک (CEC) را افزایش داده، ساختار خاکهای سنگین یا شنی را بهبود بخشیده، تهویه ریشه را آزاد ساخته و جذب عناصر کلسیم، آهن و فسفر را تا چند برابر افزایش میدهد. مصرف اسید هیومیک در آبیاری اول، ریشهدوانی خیار را به طرز چشمگیری پرحجم میکند.
۲. کودهای کامل متوازن و فسفر بالا
در مراحل اولیه رشد، کودهای زیر پایه ثابت تغذیه هستند:
- کود ۱۰-۵۲-۱۰ (فسفر بالا): بهترین کود ۱۰-۵۲-۱۰ برای رشد بوته خیار در ۱ تا ۲ هفته اول پس از انتقال نشاء جهت توسعه ریشه.
- کود ۲۰-۲۰-۲۰ (کامل متوازن): کود پایه برای رشد یکنواخت شاخسار، برگها و ریشه در طول فاز رشد رویشی.
۳. کودهای پتاسیمبالا (سلوپتاس و فرمولاسیونهای تخصصی)
با شروع اولین گلها و تشکیل میوهها، بهترین کود برای باردهی خیار سبز کودهای پتاس بالا هستند:
- کود ۴۳-۳-۱۲: فرمولاسیونی ایدهآل و تخصصی برای پر کردن میوه خیار که حاوی درصد بسیار بالایی از پتاسیم خالص همراه با نیتروژن و فسفر متوازن است.
- سولوپتاس (سولفات پتاسیم قابل حل): منبع عالی پتاسیم و گوگرد که به ویژه در خاکهای قلیایی باعث کاهش اسیدیته موضعی ریشه و جذب بهتر عناصر میشود.
۴. نیترات کلسیم و کلاتهای کلسیم-بور
نیترات کلسیم کودی فوقالعاده برای سفتی بافت خیار، جلوگیری از پلاسیدگی زودهنگام و افزایش ماندگاری در انبارداری است.
بررسی دقیق مصرف کود اوره برای خیار؛ فواید، خطرات و جایگزینها
کود اوره برای خیار به عنوان یکی از ارزانترین و سریعترین منابع تامین نیتروژن شناخته میشود، اما مصرف آن در محیط گلخانه نیازمند احتیاط شدید و رعایت نکات فنی است.

خطرات مصرف بیرویه کود اوره در گلخانه:
۱. تجمع زیاده از حد آمیاد و آمونیوم: در شرایط گلخانهای، تبدیل اوره به نیترات ممکن است به دلیل تهویه محدود یا رطوبت بالا دچار اختلال شود و مسمومیت آمونیومی ایجاد کند.
۲. علفی شدن بوته: اوره باعث رشد طولی شدید ساقه، نازک شدن قطر ساقه و آبکی شدن بافت برگها میشود.
۳. افزایش بیماریهای قارچی: بوتههایی که با اوره زیادی تغذیه شدهاند، پوستی بسیار نازک داشته و به سرعت در برابر بیماریهایی مانند سفیدک پودری، سفیدک داخلی و پوسیدگی اسکلروتینیایی تسلیم میشوند.
۴. کاهش کیفیت میوه: اوره زیاد باعث بیمزه شدن خیار، ایجاد خلل و فرج درون میوه و کاهش شدید ماندگاری آن میشود.
توصیه تخصصی جایگزین: در گلخانهها به جای اوره، حتماً از منابع نیتراتی مانند نیترات کلسیم یا نیترات آمونیوم استفاده کنید که جذب سریعتر و بدون مخاطرهای برای بوته خیار دارند.
تفکیک محیط کشت: بهترین کود برای باردهی خیار گلخانه ای و خیار زمینی
تغذیه بوته خیار متناسب با بستر کشت (گلخانهای یا فضای باز) تفاوتهای ساختاری دارد:
۱. بهترین کود برای باردهی خیار گلخانه ای
- روش مصرف: عمدتاً از طریق سیستم آبیاری قطرهای و محلولپاشی برگی.
- نوع کودها: کودهای ۱۰۰٪ کاملاً محلول در آب، بدون کلر و با شوری پایین.
- استراتژی: تزریق مداوم اما با دوزهای پایین در هر آبیاری برای جلوگیر از شوک کودی.
۲. کود افزایش باردهی خیار زمینی و بهترین کود برای رشد خیار بوته ای
- روش مصرف: ترکیبی از چالکود یا پخش سطحی پیش از کشت، و آبیاریهای دورهای.
- نوع کودها: استفاده از کودهای دامی کاملاً پوسیده، کود مرغی فرآوریشده، سولفات پتاسیم گرانول و سوپرفسفر در زمان آمادهسازی خاک، و سپس کودهای آبیاری در طول فصل.
- استراتژی: کود افزایش باردهی خیار زمینی باید بتواند اثرات تنشهای ناشی از باد، نوسانات دمایی و شوری خاک فضای باز را جبران کند.
زمان مصرف کود برای رشد سریع خیار و نحوه مصرف
برای اینکه بدانید زمان مصرف کود برای رشد سریع خیار چه موقعی است و چگونه باید آن را اعمال کرد، مراحل فیزیولوژیک رشد خیار را به ۵ فاز اصلی تقسیم میکنیم:
فاز اول: استقرار نشاء و ریشهدوانی اولیه (روز ۱ تا ۱۰ پس از کشت)
در این مرحله نشاء از سینی به خاک اصلی منتقل شده و دچار استرس جابهجایی است.
- هدف: تحریک ریشهدوانی سریع، ایجاد تاربرگهای مجذوبکننده و استقرار محکم.
- کودهای پیشنهادی: اسید هیومیک + کود فسفر بالا (۱۰-۵۲-۱۰).
- نحوه مصرف: تزریق همراه آب آبیاری در ۲ تا ۳ روز پس از کشت.

فاز دوم: رشد رویشی و بوتهسازی (روز ۱۰ تا ۲۵)
بوته شروع به تولید برگهای جدید کرده و ارتفاع ساقه افزایش مییابد.
- هدف: ضخیم شدن ساقه اصلی، پهن شدن برگها و آمادهسازی بوته برای باردهی سنگین.
- کودهای پیشنهادی: کود کامل متوازن ۲۰-۲۰-۲۰ + کودهای حاوی ریزمغذیها (آهن، روی، منگنز) + محلولپاشی اسیدهای آمینه.
- نحوه مصرف: کودآبیاری متناوب هر ۴ تا ۵ روز یکبار.
فاز سوم: شروع گلدهی و تشکیل میوههای اولیه (روز ۲۵ تا ۳۵)
اولین گلهای خیار ظاهراً شده و میوههای کوچک تشکیل میشوند.
- هدف: تثبیت گلها، منع ریزش میوههای تازه متولدشده و حفظ تعادل رشد رویشی و زناشویی.
- کودهای پیشنهادی: نیترات کلسیم (به صورت جداگانه) + ترکیبات بور و کلسیم + کودهای متوازن.
- نحوه مصرف: آبیاری کلسیمی یک بار در هفته؛ محلولپاشی برگی بور.
فاز چهارم: اوج باردهی و برداشت متوالی (روز ۳۵ به بعد)
میوهها به سرعت رشد کرده و هر روز یا یکروزدرمیان نیاز به برداشت دارند.
- هدف: مقدار مصرف کود برای افزایش سرعت رشد خیار، افزایش سایز میوه، جلوگیری از کج شدن خیارها و پر ساختن متوالی گلها.
- کودهای پیشنهادی: کودهای پتاس بالا (فرمول ۴۳-۳-۱۲ یا سولوپتاس یا نیترات پتاسیم) متناوب با نیترات کلسیم و اسید هیومیک.
- نحوه مصرف: کودآبیاری در تمام آبیاریها با دوزهای حسابشده.
فاز پنجم: تجدید قوا و بازسازی بوته (اواسط دوره باردهی)
پس از چند هفته برداشت سنگین، بوته ممکن است دچار خستگی و کاهش باردهی شود.
- هدف: تحریک بوته به تولید شاخههای فرعی جدید و جوانه زنی مجدد.
- کودهای پیشنهادی: محلولپاشی محرکهای رشد (اسید آمینه + جلبک دریایی) همراه با تزریق اسید هیومیک و کود ۲۰-۲۰-۲۰.
جدول مقدار مصرف کود افزایش باردهی خیار
جهت سهولت کار گلخانهداران و کشاورزان، جدول مقدار مصرف کود افزایش باردهی خیار بر اساس ۱۰۰۰ متر مربع فضای گلخانه (معادل حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ بوته خیار) تنظیم شده است:
| مرحله رشد فیزیولوژیک | هدف اصلی تغذیه | نوع کود پیشنهادی | مقدار مصرف کود برای افزایش سرعت رشد خیار (در ۱۰۰۰ متر) | روش دقیق مصرف |
|---|---|---|---|---|
| استقرار نشاء (هفته اول) | تحریک ریشهدوانی و کاهش استرس | اسید هیومیک + کود ۱۰-۵۲-۱۰ | ۱ کیلوگرم اسید هیومیک + ۲ کیلوگرم فسفر بالا | کودآبیاری همراه آب اول/دوم |
| رشد بوته (هفته دوم و سوم) | کود برای رشد بوته خیار و رشد ساقه | کود ۲۰-۲۰-۲۰ + کلات آهن | ۲.۵ تا ۳ کیلوگرم ۲۰-۲۰-۲۰ + ۵۰۰ گرم آهن | کودآبیاری متناوب |
| شروع گلدهی (هفته چهارم) | استحکام دیواره و تثبیت میوه | نیترات کلسیم + کود کلسیم بور | ۲.۵ کیلوگرم نیترات کلسیم | کودآبیاری (جدا از فسفر) |
| اوج باردهی (هفته پنجم به بعد) | بهترین کود برای باردهی خیار سبز و وزنگیری | کود پتاس بالا (۴۳-۳-۱۲) | ۳ تا ۵ کیلوگرم در هر نوبت کوددهی | کودآبیاری ۲ بار در هفته |
| دوره برداشت متوالی | حفظ کیفیت میوه و جلوگیری از کج شدن | سولوپتاس + اسید هیومیک | ۳ کیلوگرم سولوپتاس + ۱ کیلو اسید هیومیک | کودآبیاری متناوب |
| هر ۱۵ روز یکبار (طول فصل) | رفع استرسهای محیطی و افزایش فتوسنتز | اسید آمینه + جلبک دریایی | ۱ لیتر اسید آمینه + ۵۰۰ گرم جلبک | محلولپاشی برگی |
نکته بسیار مهم: مقادیر ذکر شده در جدول بالا جنبه عمومی و استاندارد دارد. میزان دقیق مصرف باید بر اساس نتایج آزمایش آب و خاک، میزان آب آبیاری و وضعیت ظاهری بوتهها با نظر کارشناس تغذیه تنظیم شود.
نکاتی در مورد کود افزایش باردهی خیار و مدیریت تغذیه
برای دستیابی به بالاترین راندمان کوددهی و جلوگیری از خسارتهای احتمالی، رعایت نکاتی در مورد کود افزایش باردهی خیار الزامی است:
۱. پایش مداوم شوری خاک و آب (EC)
خیار گیاهی نسبتاً حساس به شوری است. EC مناسب برای عصاره اشباع خاک خیار گلخانهای باید بین ۱.۵ تا ۲.۵ میلیموس بر سانتیمتر باشد. اگر EC خاک یا آب بالا برود، جذبی صورت نگرفته و حاشیه برگها دچار سوختگی میشود. در صورت افزایش شوری، حتماً آبیاری شستوشودهنده همراه با اسید هیومیک انجام دهید.
۲. قانون عدم اختلاط کودها (بسیار حیاتی)
هرگز کودهای حاوی کلسیم (مانند نیترات کلسیم) را در یک مخزن با کودهای حاوی سولفات (مانند سولوپتاس یا سولفات منیزیم) یا کودهای حاوی فسفات (مانند ۱۰-۵۲-۱۰) مخلوط نکنید! ترکیبی این کودها در مخزن باعث رسوب شدید ته ظرف و مسدود شدن قطرهچکانهای سیستم آبیاری میشود. کلسیم باید همیشه به صورت جداگانه تزریق گردد.
۳. تنظیم اسیدیته آب محلولپاشی (pH)
هنگام محلولپاشی برگی کودها (مانند اسیدهای آمینه، کلاتها یا ریزمغذیها)، pH آب مخزن سمپاش را با استفاده از تنظیمکنندههای اسیدیته روی عدد ۶ تا ۶.۵ قرار دهید تا میزان جذب عناصر از طریق روزنههای برگ تا ۳ برابر افزایش یابد.
۴. آبیاری منظم و ممنوعیت تشنگی دادن
کوددهی بدون آبیاری منظم بیفایده است. نوسانات آبیاری (تشنه نگه داشتن بوته و سپس آبیاری سنگین) باعث عارضه کج شدن خیار، پوک شدن میوهها و عدم جذب کلسیم و بروز پوسیدگی گلگاه میشود.
بررسی عارضههای فیزیولوژیک شایع خیار و راهکارهای تغذیهای

بسیاری از مشکلات ظاهری خیار گلخانهای معلول عدم توازن تغذیهای هستند که با مدیریت کود قابل حل میباشند:
۱. کج شدن خیارها (موزی شدن میوه)
- علت اصلی: کمبود شدید پتاسیم، نوسانات رطوبتی خاک، EC بالا و بار سنگین روی بوته.
- راهکار درمان: استفاده از کود پتاس بالا (مانند ۴۳-۳-۱۲) همراه با تنظیم دور آبیاری و تنک کردن میوههای اضافی.
۲. نوکباریک شدن میوهها (دوکی شدن)
- علت اصلی: کمبود نیتروژن یا اختلال در جذب آن به دلیل سرمای خاک.
- راهکار درمان: تزریق نیترات آمونیوم یا کود ۲۰-۲۰-۲۰ همراه با اسید هیومیک.
۳. نوکگرد و متورم شدن انتهای خیار (چماقی شدن)
- علت اصلی: کمبود پتاسیم در حضور نیتروژن بالا.
- راهکار درمان: قطع مصرف کودهای نیتروژنه و تزریق سولوپتاس یا ۴۳-۳-۱۲.
۴. سوختگی حاشیه برگها (برگهای چتری)
- علت اصلی: کمبود کلسیم یا شوری بالای خاک.
- راهکار درمان: محلولپاشی کلسیم-بور و شستوشوی خاک با اسید هیومیک.
مدت زمان باردهی خیار بوته ای و گلخانهای
آگاهی از مدت زمان باردهی خیار بوته ای و گلخانهای به گلخانهدار کمک میکند تا برنامه تغذیهای خود را بر اساس طول عمر اقتصادی بوته تنظیم کند:
- خیار گلخانهای (کشت عمودی/داربستی): معمولاً بین ۳۰ تا ۴۰ روز پس از کشت نشاء وارد مرحله باردهی میشود. در صورت تغذیه اصولی، اجرای برنامه کوددهی منطبق بر جدول مقدار مصرف کود افزایش باردهی خیار و کنترل بیماریها، دوره باردهی مفید آن میتواند بین ۳ تا ۶ ماه (و در کشتهای طولانیمدت تا ۸ ماه) ادامه یابد و از هر بوته بین ۸ تا ۱۵ کیلوگرم محصول برداشت شود.
- خیار فضای باز (زمینی/بوتهای): حدود ۴۵ تا ۵۰ روز پس از کشت وارد فاز باردهی شده و به دلیل محدودیتهای اقلیمی و عدم هدایت عمودی، معمولاً ۱.۵ تا ۲ ماه دوره باردهی اقتصادی دارد.
جمعبندی و نتیجهگیری

در پاسخ به این پرسش که برای باردهی خیار چه باید کرد و بهترین کود برای رشد سریع خیار چیست؟، میتوان نتیجه گرفت که موفقیت در گلخانهداری مرهون یک برنامه تغذیهای دقیق، مرحلهای و متوازن است.
استفاده از اسید هیومیک به عنوان کود معجزه گر خیار در فاز استقرار، مصرف کودهای ۲۰-۲۰-۲۰ برای رشد بوته خیار، بهرهگیری از کودهای تخصصی پتاس بالا (مانند ۴۳-۳-۱۲) به عنوان بهترین کود برای باردهی خیار سبز، مصرف منظم نیترات کلسیم جهت استحکام بافت میوه، و پرهیز از مصرف بیرویه کود اوره برای خیار، به شما این امکان را میدهد که بوتههایی فوقالعاده شاداب، پربار و مقاوم داشته باشید و بالاترین تناژ و کیفیت محصول را روانه بازار کنید.
۱. بهترین کود برای رشد سریع بوته خیار در ابتدای کشت چیست؟
ترکیب اسید هیومیک همراه با کودهای فسفر بالا (مانند ۱۰-۵۲-۱۰) در هفته اول کشت، و سپس کودهای متوازن ۲۰-۲۰-۲۰، بهترین ترکیب برای تحریک ریشهدوانی و افزایش سرعت رشد اولیه بوته خیار است.
۲. چرا خیار گلخانهای کج میشود و چه کودی برای رفع آن مناسب است؟
کج شدن خیار معمولاً به دلیل کمبود عنصر پتاسیم، EC بالای خاک یا نوسانات آبیاری رخ میدهد. مصرف کودهای پتاسیمبالا (مانند ۴۳-۳-۱۲) و سولوپتاس این مشکل را برطرف میسازد.
۳. آیا مصرف کود اوره برای خیار گلخانهای توصیه میشود؟
مصرف اوره در گلخانه باید بسیار محدود باشد؛ زیرا مصرف زیادی آن باعث علفی شدن بوته، نازک شدن ساقه، افت کیفیت میوه و افزایش شدید بیماریهای قارچی میشود. استفاده از نیترات کلسیم و نیترات آمونیوم جایگزین بهتری است.
۴. بهترین کود معجزه گر خیار برای افزایش کیفیت و حجم میوه چیست؟
مصرف متناوب کود پتاس بالا (۴۳-۳-۱۲) همراه با نیترات کلسیم و اسید هیومیک، بهترین نتیجه را در افزایش حجم، وزنگیری، راست شدن میوهها و افزایش ماندگاری خیار دارد.

منابع
کارشناسان کشاورزی
سایت تتاکو

بدون نظر